Kuaför ve Güzellik Salonu Havalandırması: Kimyasal Koku, Buhar ve Egzoz

Kuaför ve güzellik salonu havalandırması, saç boyası, perma, keratin, oje, aseton ve tırnak uygulamalarından çıkan kimyasal buharları, sprey partiküllerini, fön ve buhar makinelerinin ısı ve nemini salondan dışarı atıp yerine taze hava veren sistemdir. Etkili çözüm iki katmanlıdır: tüm salon için genel egzoz ve taze hava, kimyasal kullanılan noktalarda ise kaynağında emiş. ASHRAE 62.1, güzellik ve tırnak salonları için taban alanı başına asgari 0,60 cfm/ft² (yaklaşık 11 m³/h·m²) genel egzoz öngörür.

Salonda hangi kirleticiler oluşur?

Kuaför ve güzellik salonları küçük alanlarda çok sayıda kimyasal ürünün gün boyu kullanıldığı işyerleridir. Başlıca kaynaklar:

Bu kirleticilerden en çok etkilenenler gün boyu salonda çalışan personeldir. Bu yüzden havalandırma yalnız müşteri konforu değil, aynı zamanda bir iş sağlığı konusudur. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında işveren, çalışma ortamındaki kimyasal maruziyeti değerlendirmek ve önlem almakla yükümlüdür; kimyasal maddelerle çalışmalarda Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik de dikkate alınır.

Mevzuat ne istiyor?

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik, berber, kuaför ve güzellik salonları için havalandırma şartı getirir: birinci sınıf berber ve kuaför salonlarında ısıtma, soğutma ve havalandırmanın klima veya kaloriferle yapılması; ikinci sınıf salonlarda havalandırmanın aspiratörle yapılması; güzellik salonlarında ise tüm birimlerde yeterli havalandırma sağlanması ve ısıtma, soğutma, havalandırmanın kalorifer veya klima ile yapılması istenir.

Burada dikkat edilmesi gereken nokta, split klimaların çoğunun dışarıdan taze hava getirmemesidir. Klima salon havasını soğutur ama kimyasal buharı dışarı atmaz. Mevzuattaki şartı karşılamak ve kirleticiyi gerçekten uzaklaştırmak için egzoz ve taze hava sisteminin ayrıca kurulması gerekir. Konuyu havalandırma ile klima arasındaki fark yazısında açıkladık.

Kaç m³/h egzoz ve taze hava gerekir?

ASHRAE 62.1 güzellik ve tırnak salonları için iki ayrı değer verir:

• Taze hava (Tablo 6-1): Kişi başı 20 cfm (≈34 m³/h) ve buna ek olarak taban alanı başına 0,12 cfm/ft² (≈2,2 m³/h·m²).
• Genel egzoz (Tablo 6-4): Taban alanı başına 0,60 cfm/ft² (≈11 m³/h·m²).

Örnek: Aynı anda 10 kişinin (personel ve müşteri) bulunduğu 80 m²'lik bir salonda taze hava asgari 10 × 34 + 80 × 2,2 ≈ 516 m³/h, genel egzoz ise 80 × 11 ≈ 880 m³/h çıkar. Egzoz taze havadan büyük olduğu için aradaki fark kontrolsüz kalırsa salon kapı ve aralıklardan hava çeker. Bu nedenle besleme havası, salonu yalnız hafif negatif basınçta tutacak şekilde egzoza yakın seçilir. Salon hafif negatif tutulduğunda kimyasal kokusu bina koridoruna ya da üst kattaki komşulara yayılmaz.

Kaynağında emiş neden önemli?

Genel havalandırma kirleticiyi seyreltir; kaynağında emiş ise kirleticiyi solunum bölgesine ulaşmadan yakalar. Kimyasal yoğunluğu yüksek noktalarda daha etkili ve daha ekonomiktir:

• Tırnak masaları: Masa üstü veya masa içine entegre emişli tezgahlar, çözücü buharını ve tırnak tozunu çalışma yüzeyinin hemen yanından çeker. Emişin bina dışına atılması gerekir; yalnız filtreleyip salona geri veren cihazlarda filtrenin tuttuğu kirletici türü ve değişim sıklığı dikkatle değerlendirilmelidir.
• Boya ve kimyasal hazırlama alanı: Boya karıştırma tezgahının üzerine veya yanına lokal egzoz konur; bu alan mümkünse ayrı bir bölüm olarak düzenlenir.
• Keratin ve düzleştirme bölümü: Isıtma sırasında buhar çıkan bu işlemler için ayrı, egzozlu bir çalışma noktası planlanması önerilir.
• Buhar ve sauna kabinleri: Nem kaynağında egzoz edilmezse salonda yoğuşma ve küf görülür.

Kaynağında emişin genel prensipleri, endüstriyel uygulamalarda da aynıdır; endüstriyel duman emme sayfamızda yakalama hızı ve emiş ağzı mantığını anlattık.

Hangi sistem uygun?

Küçük salonlarda duvar veya kanal tipi egzoz fanı ve kontrollü hava girişi başlangıç çözümüdür. Orta ve büyük salonlarda, kış ve yaz aylarında taze havanın şartlandırılması gerektiği için ısı geri kazanımlı havalandırma cihazı tercih edilir; bu cihazlarda kimyasal içeren egzoz havasının taze havaya karışmaması için plakalı ya da karşı akışlı, sızdırmazlığı yüksek eşanjörler seçilmelidir. Egzoz çıkışı bina dışına, pencere ve taze hava emişlerinden uzak bir noktaya yapılmalıdır. Seçenekler için egzoz havalandırma ve taze hava sistemleri sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar nelerdir?

• Yalnız klimaya güvenmek: Salon serinler ama kimyasal buhar ortamda kalır; koku ve tahriş şikayetleri sürer.
• Egzozu taze hava olmadan çalıştırmak: Güçlü bir aspiratör hava girişi olmadan beklenen debiyi atamaz, kapılar zor açılır ve hava bina koridorundan, hatta komşu bölümlerden çekilir.
• Egzozu yanlış yere koymak: Egzoz noktası girişe yakın, kimyasal kaynakları ise salonun diğer ucunda olursa kirli hava çalışma alanının içinden geçerek dışarı çıkar. Egzoz kaynaklara yakın, taze hava ise bekleme ve giriş tarafında olmalıdır.
• Egzozu asma tavana boşaltmak: Kimyasal buhar ve nem tavan içinde birikir, koku geri döner ve yoğuşma oluşur. Egzoz mutlaka bina dışına atılmalıdır.
• Bakımı ihmal etmek: Tırnak masası emişlerinin ve fan filtrelerinin tozla tıkanması emiş gücünü kısa sürede düşürür.
• Gürültüyü hesaba katmamak: Yüksek sesli fanlar personel tarafından kapatılır; sistem kağıt üzerinde kalır.

Alışveriş merkezi veya iş hanı içindeki salonlarda egzozun bina dışına nasıl ulaştırılacağı, kiralama öncesinde yönetimle birlikte netleştirilmelidir.

Salonun yerleşim planı hazırlanırken boya hazırlama, tırnak ve keratin bölümlerinin egzoz hattına yakın tarafa konması, kanal uzunluğunu kısaltır ve kaynağında emişi kolaylaştırır.

Kaynaklar ve not

• ASHRAE 62.1 — Tablo 6-1 (taze hava) ve Tablo 6-4 (egzoz), güzellik ve tırnak salonları
• İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik — berber, kuaför ve güzellik salonları
• 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
• Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik

Değerler projede hesapla doğrulanır.

Kuaför ve güzellik salonu havalandırması uygulamaları İstanbul, Kocaeli, Sakarya ve Yalova'da Inovair tarafından yapılır. Keşif talebi için: inovair.com.tr/kesif-talebi.